Shim smai dang tang u Mukul ar ki Minister UDP bad uwei u Independent

Khubor Dongmusa
Shillong: Haduh katno u Dr Mukul Sangma bad lai ngut ki minister, ar ngut na ka UDP, u Bah Bindo M Lanong bad u Bah John Antonius Lyngdoh, bad uwei u indipenden, u Abu Taher Mondal, kin long kiba tip briew ym lah ban ong.
Kaba paw pyrthei ka long ba kine ki minister thymmai da ka jingshim smai jong ki ha ka kyrteng u Blei ha iing u lat ha ka Sngi Ba-ar, ka 20 tarik u Iaiong, 2010, ki la pynlong ia kiba bun ban ngeit ba kine ki minister kin long ruh kiba tip briew.
Kan iarap ban tip ba ha ka jingshim smai ki minister ki lah ban shim jingsmai ha ka kyrteng u Blei ne da kaba ai ia la ka juban lang kyntang ban trei hok ia ka kam kaba ka Konstitushon jong ka ri India ka la buh bhah ia ki ban trei.
Ha kaba iadei bad kane ka phang bun kin kynmaw lehse ba ha ka jingshim jingsmai jong ka Sorkar u Dr Lapang ha ka 13 tarik u Jymmang, 2009, u Dr Lapang, namar ba u dei ruh u ‘double Doctor of Divinity,’ bun ki la khmih lynti ba un shim smai ha ka kyrteng u Blei.
Hynrei u Dr Lapang, ha katei ka sngi, ryngkat bad Dr R C Laloo, u Bah Martin M Danggo bad ka Kong Ampareen Lyngdoh, ki la shim jingsmai da kaba ‘solemnly affirm ne da kaba ai ka juban lak kyntang.
Ha ka jingpynsmai kaban long biang ha kine ki khyndiat sngi, ynda u Dr Mukul u wan phai na Delhi ban ioh ia ka jingkubur jong ka Congress High Command ia ki kyrteng ba u jied ban long minister, kin don bun kiba ap dngong ban tip la ki minister thymmai kin shim smai ha ka kyrteng u Blei ne da kaba ai ka juban lak ba kyntang jong ki.
Kumba shi sngi shwa, ha ka miet jong ka Sngi Nyngkong, ka 19 tarik u Iaiong, 2010, kan iarap ban tip u chief minister barim u Dr D D Lapang shen hadien ka jingwan jong u na Delhi, ban iakynduh ia ka Congress President ka Sonia Gandhi bad ban ai ha ka ia ka shithi iehkam chief minister jong u, u la leit mar mar sha iing u Lat R S Mooshahary ban ai ha u ia ka shithi ieh kam noh jong u.
Tip ka dei ka dak babha ne basniew, namar ha kane ka miet, shen hadien ba u Dr Lapang u la rung ha Raj Bhavan ban iakynduh ia u Lat Mooshahary, na ka bynta kano katne phang, na ka daw jong ka jinglip light, ka jingdum ngain ka la wan tap ym tang ia ka iing u lat hynrei ia bun kiwei kiwei ki thain jong ka nongbah Shillong ruh de.
Donbok ha iing u Lat, nabar ba don ki kor generator lehse ka jingdum ka la neh tang ai lai second eh namar shen nangta la wan biang ka jingshai.
Ha ka jingiakynduh bad u Dr Lapang, u Lat Mooshahary u la iaroh ia u Dr Lapang da kaba ong “You did a good job.” (Phi la leh bha ia la ka kam). U la ong ruh ia u “ban nang bteng ia ka kam haduh ban da pynbeit da kumwei pat.”
Hadien ka jingiakynduh jong u bad u Lat Mooshahary, u Dr Lapang u la iakynduh ruh ia ki nongpathai khubor ha phyllaw Raj Bhavan. “Nga la wan iakynduh ia u Lat ban ai ia ia shithi iehkam jong nga,” la ong u Dr Lapang.
U la pynpaw ruh ha u lat ba “namar nga la duh noh ia ka jingshaniah ki MLA ba kham bun, nga la sngew dei ban resain noh bad ban aiti noh ha u Dr Mukul, uban sa shah jied noh u nongialam ka CLP.”
U Dr Lapang u iathuh ruh ba u la iakynduh ia baroh ki MLA kiba la pynsngew ha u ia ka jingibit jong ki ban pynlong nongialam CLP noh da u Dr Mukul.
“Nga la ong ia ki,” la iathuh u Dr Lapang, “nga burom ia ka jingsngew jong phi, nga pdiang ia ka jingai jingmut jong phi bad ai ki jingkyrkhu jong nga ia phi bad ia u Dr Mukul ruh kumjuh.”
Halor ka jingkylli “kaei kaba la pynlong ia ki MLA ban kwah ioh noh da u wei u nongialam,” u Dr Lapang u la ong “ngi ngi don ha ka ‘field’ ngin ym tip, dei tang kito kiba peir pyrman kiban tip ia kane.”
La kylli ruh ia u Dr Lapang la u dang “don jingthmu ne em ban wan sha ka bor?” U la ong ka long kaba bakla ban kylli ia kane ka jingkylli. “Ngam khmih lynti ba kan long kumta namar kam long ruh kaba bha ban pyrkhat kumta. Haba nga la kubur ban kyrshan ia u Dr Mukul ka jingkyrshan jong nga ia u kan long kaba 100 per cent,” u la ong.
U la ong kaba kongsan eh ia ka Party “ka dei ba kan long kaba iatylli khnang ba ngin lah ban synshar khadar ia ka jylla namar dei ka party jong ngi kaba la ioh ‘majority’ eh ban ia kiwei ki political party.”
U Dr Lapang u la ong ruh ba ka jingkwah jingkylla jong ki MLA ka seng Congress kam dei kaei kaba sniew ne kaba bakla. “Kine ki jingiapher jingmut kim iapher na ki jingiapher jingmut badon ha ki iing ki sem kiba nang teh song bad pynkhlain ia ka iing ka sem,” u la ong.
U la pynpaw ruh ba kam dei tang ka ‘down sizing’ ne jingpynduna ia ka jingdon minister kaba la wanrah jingiapher jingmut. “Ka dei ruh namar don bun napdeng kito ki bym shym ioh long minister ruh kiba don sap ban shakri bad ban ialam. Ka jingbymioh lad jong ki ban pyndonkam ia la ki jong ki sap ki phong ki pynlynga ia ki,” u la ong.
“Nalor kata,” u la ong, “ha ka sorkar synrop ngim lah ban khur lut ia ki kam minister sha ngi namar ngi dei ruh ban iasam bynta bad kito ki seng kiba ia synrop lang bad ngi.”
Haba la kylli ia u “la u Dr Mukul Sangma un ngat ha ka juh ka apot ba u la iakynduh?” U Dr Lapang u ong “Nga duwai ba un lait na kane ka apot.”
U Dr Lapang u la pynpaw ruh ia ka jingbym iahap jong u bad ka jingpynpaw ba ka sorkar jong u kan dang neh lada u la ‘drop’ ne weng noh ia u Bah Paul Lyngdoh bad ia ki indipenden na ka jinglong minister.
“Haba ki la iarap ia ngi ha ka por ba ngi donkam ia ki, ka long kaba bakla shibun ban weng ia ki na ka kam minister. Lada kim treh ieh hi da la ka mon la jong na ka kam minister, ka long kaba bakla shibun ban pynhiar jubor ia ki,” u la ong.
Ha kane ka juh hi ka sngi ki MLA jong ka seng Congress ki la iakynduh ha bangla jong u Dr Lapang ban jied ia u nonglam bathymmai ka CLP.
Ha ka jingshisha ka jingialang ka la dei ban sdang ha ka por 7:30 mynmiet. Hynrei namar ka jinglah poi biang por ki MLA babun, ia ka jingialang la lah ban pynlong haduh 8:30 ne 9 baje mynmiet eiei.
Ha kane ka jingialang la don ruh ki nongmihkhmat jong ka All India Congress Committee (AICC) u Oscar Fernandez bad u Luizinho Faleiro.
Tip dei na ka jingthait jong ka jingwan lynti bajngai jong ki, namar beit na Guwahati Air Port ha ka jingwan jong ki na Delhi, ki MLA ki la dei ban wan beit beit sha ka jingialang, ka khmat jong ki MLA babun ha ka jaka ba kan phuh, ka i dum pynban. “Hato ka lah ban long ba kiba bun na ki ki la tip lypa ba kin ym lah ban long minister?” la don ki nongpathai khubor ba la kylli.
Kaba la pyndier bad pynslem ia ki ban poi, katkum ka jingiathuh jong u Dr Lapang bad kiwei kiwei ki MLA ka dei namar ka ‘traffic jam’ ha Guwahati bad khamtam ha Khanapara na ka daw jong ka jingshlei um ki surok kaba dei na ka daw jong u slap bajur. “Bun ki kali ki sahkut shadien na ka daw jong ka ‘traffic jam’ ha Guwahati ia kaba la pynlong da ka jingshlei um ki surok na ka daw jong u ‘lap bah ‘lap san,” la ong u Dr Mukul bad kiwei kiwei ki MLA.
Lait na ki jingiathap kti katto katne sien ha kaba kut jong ka jingialang, ym shym la i don dak eiei ba kane ka jingiakynduh jong ka CPL ka la pynkmen ia ki MLA, ba long kumba 27 ngut kiba la wan sha kane ka jingialang.
Uwei na ki bym don ha kane ka jingialang dei u Bah Charles Pyngrope. Don kiba ong ba u la don katto katne por shwa bad hadien kata u la leit noh sha iing.
La pynsngewthuh ia ki nongpathai khubor, hadien ka jingialang, ba ki jingjia ba la jia ha ka seng Congress ha Meghalaya ki dei ki kam ‘shi ing shi sem.”
Na ka liang jong u Dr Mukul u la iathuh ba ki seng UDP, HSPDP bad KHNAM ki la phah ia ki shithi ai jingkyrshan jong ki.